Pointer over genderwebsites: ‘cijfers niet terug te vinden’, maar welke cijfers en in welke bron?

Op 8 juli 2026 publiceerde Pointer (KRO-NCRV) een artikel over 38 genderkritische websites onder de kop dat zij desinformatie over trans mensen verspreiden. Het artikel leidde tot Kamervragen van het lid Podt (D66), ingezonden op 20 augustus 2026 (bron). Wie het leest als journalistiek product, ziet een verwijt dat niet te controleren is, een eenzijdige keuze van deskundigen en een slotzin die verwijst naar organisaties die voor trans mensen opkomen.

Het verwijt

Pointer noemt drie beweringen op de websites: dat dertig procent van de trans mensen spijt zou krijgen, dat genderdysforie bij tachtig procent van de kinderen zonder behandeling voorbij zou gaan en dat een medische transitie suïcidale klachten niet vermindert. Dan volgt de kern: ‘De bronnen waarnaar wordt verwezen ondersteunen deze beweringen echter niet. In meerdere gevallen zijn de genoemde cijfers niet terug te vinden in de aangehaalde studies.’ Endocrinoloog Christa van Bunderen van het Radboudumc zegt: ‘De genoemde cijfers zijn niet terug te vinden in de aangehaalde bronnen.’

Wat er niet bij staat

Het artikel vermeldt niet op welke van de 38 websites een cijfer staat, op welke pagina, bij welke studie, en wat die studie dan wel zegt. ‘In meerdere gevallen’ is geen vindplaats. Een lezer kan het verwijt niet narekenen en de maker van de websites kan er niets mee verbeteren.

Voor een rubriek die Pointer Checkt heet, is dat een gemis. Een factcheck laat zien wat er beweerd is, waar, en welke bron het tegenspreekt. Stichting Genderinfo i.o. schreef op 19 september 2026 dat passages worden gecontroleerd en aangepast zodra wordt aangewezen om welke pagina, welke passage en welke bron het gaat (bron). Dat aanbod staat nog.

Wie er aan het woord komt

Pointer citeert drie deskundigen. Twee van hen werken in de zorg waar de websites kritiek op hebben: een endocrinoloog die bij het Radboudumc tot het team Geslacht & Gender hoort (bron) en een psycholoog die volgens Pointer ‘verbonden aan een genderteam’ is. De derde is een hoogleraar consumentenpsychologie, die uitlegt wanneer iets desinformatie heet. Een arts, onderzoeker of ethicus die kritisch staat tegenover de huidige zorg komt niet voor, en ook een detransitioner niet. De enige ouder die aan het woord komt, is de maker van de websites zelf. Verder citeert Pointer een van de twee trans personen die op zijn verzoek de ‘transgendercheck’ van de websites invulden.

Dat maakt wat de deskundigen zeggen niet onjuist. Het betekent wel dat de lezer één kant hoort, en dat die kant een eigen belang heeft bij het oordeel. Het artikel sluit af met: ‘Wie betrouwbare informatie zoekt over het onderwerp, kan terecht bij de huisarts, transgendernetwerk.nl of transvisie.nl.’ De laatste twee komen op voor trans mensen: Transvisie noemt zichzelf ‘dé belangenorganisatie voor transgender en genderdiverse personen’ (bron) en Transgender Netwerk schrijft dat het zich inzet ‘voor de mensenrechten van transgender en non-binaire mensen’ (bron). Het kabinet noemde Transvisie later, naast Thuisarts.nl en de jongerenhulplijn Genderpraatjes, als voorbeeld van ‘betrouwbare en onafhankelijke informatie’ (bron). Meer daarover staat op GenderPropaganda.nl.

De definitie van desinformatie

Hoogleraar Bob Fennis zegt in het artikel: ‘Als de cijfers die er worden genoemd niet overeenstemmen met de feiten en als een maker zich bewust anoniem houdt, of niet is wie deze zegt te zijn, dan spreken we van desinformatie. Ofwel, doelbewuste misleiding van een lezer met het doel deze te beïnvloeden.’

Die definitie heeft twee voorwaarden. De eerste, dat de cijfers niet kloppen, onderbouwt Pointer niet met een vindplaats. De tweede, anonimiteit, zegt niets over de inhoud: een tekst wordt niet onwaar doordat de schrijver een pseudoniem gebruikt. Het etiket desinformatie rust daarmee op een voorwaarde die niet is aangetoond en een die er niet toe doet.

Wat de Gezondheidsraad over dezelfde cijfers zegt

Pointer haalt de Gezondheidsraad aan om te laten zien dat de zorg zorgvuldig is geregeld. In hetzelfde advies staat dat op basis van de beschikbare literatuur ‘het aantal personen met spijt niet goed vast te stellen’ is, ‘vanwege de veelal korte follow-upduur en de substantiële uitval in studies’. Dat zinnetje ontbreekt in het artikel. Het is van belang, want het betekent dat ook het lage spijtcijfer waar de websites tegenin gaan niet vaststaat.

Waar Pointer een punt heeft

Het percentage van dertig procent spijt is geen gemeten cijfer. Op de pagina van Genderellende.nl waar een dergelijk cijfer staat, heet het ‘mogelijk 33%’: een bovengrens die ontstaat door bij de gemeten 2,2 procent spijt de 30,9 procent op te tellen die uit de studies verdween. Wie dat getal als feit presenteert, gaat te ver. Ook het ronde getal van tachtig procent bij kinderen is niet aan één studie te koppelen; wat de Nederlandse studie daarover wel vond, staat op Transkind.nl. De websites worden op dit moment pagina voor pagina nagelopen, zodat elke bewering een bron heeft.

Conclusie

Het oordeel over het verwijt dat cijfers niet in de aangehaalde bronnen staan, is: niet onderbouwd. Het kan kloppen, maar Pointer laat het niet zien. Een redactie die een ander onzorgvuldig bronnengebruik verwijt, hoort zelf de bron te noemen. Meer over hoe je cijfers in gendernieuws naloopt, staat in Bronnenkritiek in gendernieuws.